حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )
269
تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )
تا بمشرق و مغرب برسد ، جون حال بذين نوع باشد ، حجّت خداى عزّ و جلّ بر خلق او مؤكّد كردد ، تا غايت كه بر روى زمين هيچ كس نباشد كه از قم اين علم بذو نرسد ، و بذو نرسانند ، پس بنزديك آن حجّت خداى عزّ و جلّ ظاهر شود - يعنى قآئم آل محمّد - و بر همهء خلق واجب و لازم بود كه بطاعت وى - يعنى محمّد مهدى - مسارعت و مبادرت نمايند ، چون قآئم آل محمّد ظاهر كردد ، و سبب نقمت و عذاب و سخط حقّ عزّ اسمه بود بر خلآئق عالم ، زيرا كه حقّ عزّ اسمه و علا خلق خود را عذاب نكند ، و از ايشان انتقام نكشد ، الّا پس از انكار كردن ايشان كسى را ، كه او حجّت خدا باشد بر ايشان « 1 » » و اللّه أعلم . و ايضا از وى « 2 » روايتست ، كه او كفت : حديث كرد مرا أبو مقاتل سبل « 3 » ديلمى - نقيب « 4 » رى - كه شنيدم از أبى الحسن علىّ بن محمّد « 5 » عليه السّلم ، كه او فرمود كه : « قم را از براى آن قم نام نهادهاند ، كه آن بقعهء است كه از طوفان نوح عليه السّلم بحمايت بوده است ، و محفوظ و مصون . و قم قطعهءايست از بيت المقدّس ، و در ايّام طوفان نوح بذين مقام رسيده است كه امروز قم است ، اينجا مقام كرد و بايستاد « 6 » ، و اين
--> ( 1 ) . اين روايت را علّامه مجلسى در « بحار الانوار : 60 / 213 » به همين سند به نقل از تاريخ قم آورده است . ( 2 ) . يعنى سعد بن عبد اللّه بن أبى خلف اشعرى قمّى عليه الرحمه . ( 3 ) . در « بحار الانوار » نام ( سبل ) نيامده است . ( 4 ) . نقيب كسى را گويند كه از طرف خليفه يا أمير يا پادشاه ، تمشيت امور ، و رسيدگى به خواستهها و نيازها ، يا نظارت بر حسن رفتار و انجام خواسته گروهى به عهده او گذاشته مىشود ، و او عهدهدار پاسخگويى در برابر پادشاه و خليفه است . يكى از مهمترين نقابتها در تاريخ اسلام ، نقابت طالبيين يا اشراف بوده است كه عهدهدار رسيدگى به امور متعلق به سادات و علويان و هاشميان بوده ، و تا كنون در برخى از كشورهاى اسلامى برقرار است . ( 5 ) . مقصود امام دهم يعنى حضرت هادى عليه السلام مىباشد . ( 6 ) . در حاشيه نسخه اصل بر روى اين كلمه « بايستاد » با خط ناسخ آمده است : يعنى زمين قم .